etkin haber

404

HABER MERKEZİ

'Halk Savunma Mahkemeleri'nde yargılama: İntikam zayıflar içindir

Gazeteci Jane Arraf, IŞİD üyelerinin DSG tarafından yakalandıktan sonra Kuzey ve Doğu Suriye'deki "Halk Savunma Mahkemeleri"nde nasıl yargılandıklarını yazdı. Arraf, yazısının başlığında kadın hakime Amina'nın "İntikam zayıflar içindir" sözüne yer verdi.

ETHA - Cumartesi - 1 Haziran 2019 - 12:20
ABD'de yayın yapan haber portalı NPR'nin muhabiri Jane Arraf, IŞİD üyelerinin Demokratik Suriye Güçleri (DSG) tarafından yakalandıktan sonra Kuzey ve Doğu Suriye'deki "Halk Savunma Mahkemeleri"nde nasıl yargılandıklarını yazdı.
 
"'İntikam zayıflar içindir' Kuzeydoğu Suriye'deki Kürt mahkemeleri IŞİD davalarını kabul etti" başlıklı yazısında, IŞİD'li Mahmud Amir'in hakime Amina tarafından yargılanmasına tanıklık ediyor.
 
IŞİD'lilerin ilk kez bir kadın tarafından yargılandığına dair şok hallerini gizlemediğini belirten Arraf'ın yazısı şöyle:
 
"Uzun sarı saçlarının üstüne tünemiş fuşya güneş gözlüklü Hakime Amina, IŞİD esirine girmesini emrediyor. Terlik, eşofman ve siyah uzun kollu bir tişört giyen 22 yaşındaki Suriyeli Mahmud Amir, içeri giriyor. Uzun bir masanın arkasına oturmuş üç hakimle yüzleşerek koltuğa oturuyor. Elinde, gardiyanların gözünden yeni çıkardığı siyah kumaş göz bağını tutuyor.
 
Burası, Suriye'nin kuzeyindeki Rojava'nın Kürt Suriye bölgesinde bulunan Qamişlo şehri yakınındaki bir terör mahkemesi. Bölge, 2012 yılında Suriye hükümetinin kontrolünden çıktı. O zamandan beri, neredeyse hiçbir ülke tarafından tanınmayan, kendi kendini idare eden bu bölge, uluslararası insan hakları standartlarına dayanan kendi adalet sistemini geliştirdi - bölgedeki nadir bir durum bu.
 
6 BİN KİŞİ YARGILANMAYI BEKLİYOR
 
Rojava mahkemeleri, çoğu Suriyeli ve bazı Iraklı olan 7 bin IŞİD şüphelisini yargıladı ve mahkum etti. 6 bin kişi daha yargılanmayı bekliyor. Bu ayın başlarında NPR, Qamişlo'daki IŞİD duruşmasına katılmasına izin veren ilk iki haber kuruluşundan biriydi.
 
Mart ayında kalan son IŞİD topraklarının düşmesiyle birlikte, yabancı da dahil olmak üzere bin 200 savaş suçlusu Rojava'da gözaltında. Amir'in duruşmasında bir savcı, delilleri özetleyerek, Amir'in, adı Abu Fayâl olan Iraklı bir IŞİD liderine yardım ettiğini belirtti. Taş ustası olan Amir'in Suriye'nin Deyr ez Zor bölgesinde savaşmış.
 
Güvenlik nedeniyle sadece bir adla tanımlanmak isteyen Hakime Amina, Amir'den bilgileri onaylamasını istiyor. Amir, sakin bir sesle korkmadan cevaplıyor. Hakime Amina, IŞİD'e ne zaman katıldığı, ne kadar para kazandığı, neden Kürt-Suriye kuvvetlerine teslim olduğu ve mahkemeden herhangi bir şey isteyip istemediğini dair detayları soruyor. O da, "Ailemden benim için bir savunma avukatı tutmasını istiyorum" diyor.
 
Amina'nın mahkeme salonu - Rojava'nın IŞİD davalarına bakan üç kişiden biri (Amina)- Suriye hükümeti döneminde tarım bakanlığı binası olan bir ofis.Her adli kurul üç yargıçtan oluşur. Rojava'nın cinsiyet eşitliği vurgusuyla paralel olarak, kadın ve erkek yargıçlar her oturumda yer alıyor.
 
O gün, Amir'in duruşmasına başkanlık eden Amina, kot ve üzerinde işlemeli kelebekler olan beyaz bir gömlek giymiş. (O kıyafetler ki IŞİD'in, kadınları giydikleri için kamçılama sebebiydi.) Amina, yüksek topuklarını gizleyen ahşap ve suni deri bir masanın arkasına oturmuş. Cumhuriyet savcısı da kısa kollu bir tişört giymiş. Amina, gelecekte gazetecilerin ve halkın her zaman gelebilecekleri yargıç kıyafetleri ve uygun mahkeme salonlarına sahip olacaklarını söylüyor.
 
IŞİD'LİLER ŞAŞIRIYOR
 
Bazı IŞİD savaşçıları, bir kadın tarafından mahkum edilmesine şaşırıyor. Onların ilan ettiği halifelikte kadınların çok kısıtlı bir rolü vardı ve yakın bir erkek akraba eşlik etmedikçe evde kalmaları  gerekiyordu. IŞİD'in ideolojisine göre; erkeklerin doğrudan akraba olmayan kadınlara bakmalarına izin verilmiyor.
 
Amina, "Bazıları bir kadının sesini duyduklarında yere bakıyor. Ben de onlara; seninle konuşuyorum, başını kaldır komiteye bak diyorum" diyor. Amina, bir kadın meslektaşının, IŞİD savaşçılarının Kuran'ın inançlı erkeklere vaat ettiği gibi, onlara eşlik edecek düzinelerce güzel kadınla cennete gireceğini düşündüklerini söyledi. Amina gülerek; "Ama bunun yerine bizi görürler" diyor.
 
HALK MAHKEMELERİ
 
47 yaşındaki hakime, Halep'te hukuk okudu ve ülkede 2011'de iç savaş başlamadan önce Suriye yargı sisteminde pratik hukuk çalışması yaptı. O ve diğer avukatlar, Rojava'nın laik, sosyalistlerden etkilenen anayasası tarafından yönetilen bir yasal sistemin kurulmasına yardımcı oldu. Bölgenin yasal sistemi Suriye medeni kanunu içeriyor, ancak kadın hakları için garantileri vurgular ve "halk mahkemeleri" aracılığıyla cezadan ziyade çatışmaların çözümüne odaklanır.
 
Kürt yönetimi, Rojava'da adalet sistemini oluşturduğunda, temyiz mahkemeleri açtı, savunma avukatları kurdu ve ölüm cezasını kaldırdı. Amir'e verilecek maksimum ceza 20 yıl. Amina NPR'ye, IŞİD lideri Ebu Bekir El Bağdadi'nin burada bulunup yargılanması durumunda bile onun rehabilite edileceği umuduyla onun da en fazla 20 yıl ceza alabileceğini söyledi.
 
"İntikam zayıflar içindir" diyor Amina ile birlikte, IŞİD duruşmalarını denetleyen Kürt Suriye yönetim kuruluna başkanlık eden Khaled adlı bir avukat. Rojava'daki hakimler ve avukatlar düzenli ölüm tehditleri aldıklarından, NPR'nin soyadını kullanmasını istemedi.
 
Amina, Rojava adalet sisteminde işkencenin yasak olduğunu ve hapishane gardiyanlarının mahpuslara küçük düşürücü olarak algılanan herhangi bir eylem için disiplinli olduklarını söylüyor. Adalet sisteminin bu ideallerle yaşanılıp yaşanmayacağını onaylamak zor.
 
Tüm Rojava hakimleri ve avukatları, ayrı bir hukuk sistemi kurmak için Suriye hükümeti tarafından tutuklanmak isteniyor. Karadan Irak'ın Kürdistan bölgesine seyahat edebilirler, ancak Suriye hükümeti tarafından verilen pasaportlar olmadığından yurtdışına seyahat edemiyorlar.
 
KENDİ ÜLKELERİNDE YARGILANMAK İSTEMİYORLAR
 
Amina, geçen yıl Türk kuvvetleri tarafından ele geçirilen bir Kürt Suriyeli bölgesi olan Afrin'deki ailesinden ayrılıyor. Qamişlo'da davaları denedikten sonra gece eve gidiyor ve Rojava'nın hukuk sistemini daha da geliştirmek için bir projenin parçası olarak uluslararası hukuku araştırıyor.
 
IŞİD, beş yıl önce; Irak'ın üçte birini ve Suriye'yi yönetti. Dünyadaki hemen hemen her ülkeden en az 30 bin yabancı, hilafet için savaşıp yaşamak için Suriye'ye akın etti. Savaşçıların çoğu öldürüldü.
 
Şu anda Suriye'de düzenlenen bin 200'den fazla Iraklı olmayan yabancı savaşçının çoğu, Avrupa ve Kuzey Afrika'dan. Çoğu hükümet, Irak ve Suriye'de işlenen suçların başarılı bir şekilde kovuşturulmaması korkusuyla kendi ülkelerinde yargılanacak vatandaşlarını geri almayı reddetti.
 
İngiltere gibi bazı ülkeler de IŞİD'e katılan vatandaşlarını, vatandaşlığını ellerinden aldı ve onları Kürt Suriye güvenlik güçleri gözaltına aldı. Irak'ta Pazar günü, Kürt Suriyeli kuvvetler tarafından iade edilen en az bir düzine suçlanan Fransız savaşçıdan 6'sının ölümüne karar verildi.
 
Fransız vatandaşları Suriye'de IŞİD'e katıldı, ancak Irak'ta da suç işlemekle suçlanıyorlar. Kuzeydoğu Suriye'deki ABD liderliğindeki kuvvetlerin, transferi gerçekleştirdiğine inanılıyor. Fransa, ülkesinde ölüm cezasını yasakladı, ancak Irak mahkemelerinin yargı yetkisini tanıdığını söyledi.
 
Kevin Gonot adlı Fransız savaşçılardan biri, Irak mahkemesine, Fransa'da bulunmadığı takdirde terör örgütüne katıldıkları için 9 yıl hapis cezasına çarptırıldığını söyledi. Irak mahkemesi, onu asılmasına mahkum etti.
 
Başka bir Fransız savaşçı, hakime bir itirafta işkence gördüğünü ve omuzlarında ve sırtında yara izleri olduğunu söyledi.
 
ULUSLAR ARASI SAVAŞ SUÇLARI MAHKEME
 
Amina, Kürt Suriyeli yetkililerin, Iraklı savaşçıları Irak'a geri göndermeyi bıraktığını söyledi. "Bir grup onlara verildi, ancak ne yazık ki Irak hükümeti onları idam etti. Kınıyoruz ve bu yüzden iadeleri durdurduk" diyor.
 
Rojava'daki yetkililer, en ciddi suçlarla suçlanan IŞİD savaşçılarının yargılanmalarını ele almak için sınırları dahilinde uluslararası bir savaş suçları mahkemesi kurulmasını istedi. IŞİD'in, uluslararası bir sorun olduğunu ve uluslararası savaşçıların ülkelerin adalet sisteminin bir parçası olmaları gerektiğine inandıklarını söylüyorlar.
 
İsveç, Avrupalı müttefikleriyle Irak'ta yerleşik bir mahkemeyi görüşüyor.
 
Rojava yönetiminde üst düzey bir dış ilişkiler görevlisi olan Abdul Karim Omar, "Bu bölgede suçlar meydana geldiği ve tanıklar ve kanıtlar bu bölgede olduğu ve bu alanda tutuklandıkları için uluslararası hukuka dayanma hakkımızdır" diyor.
 
Ancak, IŞİD davalarını ele almak için uluslararası bir savaş suçları mahkemesi kurulursa, bunun Rojava'da yapılmasının önünde ciddi engeller olacak.
 
ABD birliklerinin Suriye'den çekilmesi, Suriyeli güçlerin isyancı ve militan topraklarının yeniden ele geçirilmesi ve komşu Türkiye'nin Kürt öz yönetimine muhalefet etmesiyle, Rojava'daki Kürtler, Suriye hükümeti ile karşı karşıya kaldıkları Suriye hükümeti ile birlikte kalacak yer bulmak zorunda kalacaklar.
 
ÖZERKLİKLERİNİ KORUMAK İSTİYORLAR
 
Suriyeli Kürtler, bağımsız bir devlet kurmayı hedeflemediklerini, federal bir Suriye sisteminde bazı özerklikleri korumak istediklerini söylüyor. Ancak şu ana kadar Suriye hükümeti ile bölgenin statüsü hakkında önemli bir görüşme olmamış.
 
Uluslararası bir mahkemeye onay vererek Kürtlere özyönetim meşruiyeti vermeye istekli birkaç ülke var. Bazı ülkelerin önde gelen siyasi partisinin PKK ile olan bağları, ABD ve bazı Avrupa ülkeleri tarafından "terör örgütü" olarak kabul edilen bir Kürt Türk grubu hakkında endişeleri var.
 
Avukat Khaled, "Uluslararası mahkeme kurmanın zor bir talep olduğunu biliyoruz, ancak başka seçeneklerimiz var. Örneğin, taleplerimizden biri, bizimle koalisyon güçleri arasında ortak bir mahkeme olması" diyor. Ancak bu da, Rojava yönetiminin yasal statü eksikliği nedeniyle de ciddi engellerle karşı karşıya kaldı.
 
Kürt Suriyeli kuvvetleri, Suriye'de IŞİD'i mağlup etmek için, çoğu Kürt olmak üzere 11 bin IŞİD karşıtı savaşçı kaybetti. Buna rağmen, bölge için uluslararası siyasi desteğe çevrilmedi. Amina, "Adli ve yasal dosya siyasi dosyaya bağlı. Özerkliğimiz uluslararası toplumu terörizme karşı savundu, ancak ne yazık ki hükümetler ve uluslararası siyasi sistem bizi tanımıyor" diyor.
 
SINIRLI KAYNAKLARLA YARGILAMA
 
Bu arada, son derece sınırlı kaynaklara rağmen, Kürt yetkililer IŞİD savaşçılarını yargılamaya devam ediyor. Amina, "Adli tıp laboratuvarımız yok, parmak izi alamıyoruz veya DNA'yı analiz edemiyoruz. Çok temel kapasitemiz var" diyor.
 
Amina, terörizmden mahkum olan kadınlar için bir hapishane bulunmadığından, IŞİD'in içinde çalıştığını bildiren birkaç Suriyeli kadının serbest bırakıldığı belirtti. Amina, mahkemedeki sanığın çoğunun, savaştığı sırada yakalandığını söylüyor. Ve çoğu itiraf ediyor. Genellikle telefonlarında suçlayıcı fotoğraf veya video var.
 
Yargıçlardan biri NPR'ye bir Suriyeli savaşçıyı mahkum etmesine yardım eden bir video gösterdi. Arapça'da "Tanrı daha büyük" diye bağıran uzun sakallı, askeri giyinen savaşçıyı gösteriyor. Sonra kafasına diz çökmüş birini vuruyor.
 
Amina, bu şekilde suçluları adalete teslim etmenin, kişisel riske girmesine rağmen, barışa geçişin önemli bir parçası olduğunu söylüyor. Amina "Bir savaş durumuna alıştık. Afrin'de, F-16'ların, Cobra helikopterlerinin, topçu mermilerinin seslerine alıştık. Hayatlarımızı koruma olmadan yaşıyoruz. Riskli, ancak bu teröristleri yargılayarak görevimizi yapıyoruz" diyor.